Home > Bio-ecologisch bouwen > Bouwwijzen

Bio-ecologische bouwwijzen

Op deze pagina

Traditionele bouwwijzen Massiefbouw Houtskeletbouw Alternatieve bouwwijzen Strobalenbouw Moderne leembouw Passiefhuizen

Bio-ecologisch bouwen kan op verschillende manieren en met een waaier aan materialen. Je kan bijvoorbeeld met sommige bekende ruwbouwmaterialen zoals baksteen, kalkzandsteen of natuursteen een perfect bio-ecologisch gebouw maken. Potentieel gevaarlijke afvalstoffen of chemische stoffen toegevoegingen zijn wel uit den boze.

Ook bouwen met volhout of houtskeletbouw kan bio-ecologisch zijn. Hiermee moet je echter even opletten: de meeste firma's geven het hout een behandeling met giftige chemische stoffen tegen insecten en schimmels. Het kan echter ook zonder!

Daarnaast zijn er zijn een aantal 'typisch' bio-ecologische bouwwijzen, die slechts een minderheid van de bouwers en architecten toepassen.

terug

Traditionele methoden

Massiefbouw

Materialen uit klei, zoals dakpannen en bakstenen, hebben gedurende eeuwen hun deugdelijkheid bewezen. Klei is ook een vrij ruim voorradig natuurmateriaal, dat goede bouwfysische eigenschappen bezit en zorgt voor een goed binnenklimaat.

Het nadeel van gebakken klei is natuurlijk dat er meer energie voor nodig is dan voor bijvoorbeeld leem. Een voordeel is de grotere hardheid. Bakstenen gebouwen staan er voor vele eeuwen en zelfs millennia.

Zorg ervoor dat je bakstenen metselt met ‘bastaardcement’ (cement met een deel kalk gemengd), trasscement of kalkmortel. Dan zijn ze in een volgende levensfase gemakkelijker recupereerbaar dan als je met harde cementmortels werkt. Bovendien zijn deze mortels soepeler dan cementmortel, waardoor er minder snel barsten in het metselwerk zullen ontstaan.

Ook kalkzandsteen is een natuurlijk materiaal. Zoals de naam al verraadt, wordt het gewonnen uit kalk en zand. Deze stenen worden niet gebakken, maar onder hoge druk geperst.

terug

Houtskeletbouw

Met bio-ecologische houtskeletbouw wordt bedoeld: gebouwen in houtskeletbouw, met een zeer goede energieprestatie (lage-energie- of passiefhuizen), met hout zonder chemische behandeling. Ook de rest van zo'n gebouw is met bio-ecologische materialen opgebouwd en afgewerkt.  De techniek om zonder chemische houtverduurzaming te werken, is gebaseerd op de Duitse normering wat betreft houtskeletbouw.

VIBE vzw organiseert jaarlijks een paar cursussen over bio-ecologische houtskeletbouw. In de Agenda staat een actueel overzicht van de geplande infosessies. We hebben ook een bijhorende syllabus over dit thema. Neem een kijkje in onze Winkel.

terug

Alternatieve methoden

Strobalenbouw

Stro wordt in de landbouw als een restproduct beschouwd, zeker nu stro steeds minder in de stallen voor de dieren gebruikt wordt. Maar geperste strobalen blijken een uitstekend isolerend bouwmateriaal te zijn.

Bouwen met stro gebeurde voor het eerst in Nebraska (Verenigde Staten), op het einde van de 19^de eeuw. Sommige van de huizen die daar toen gebouwd werden, staan er nu nog. Om maar te zeggen dat stro helemaal niet zwakke materiaal is waarvoor het in het bekende sprookje van de drie varkentjes doorgaat?

Sinds een vijftal jaar is strobalenbouw aan een plotse opmars in Europa begonnen, temeer daar strobalen perfect bruikbaar zijn om een bio-ecologisch passiefhuis te bouwen. Bovendien zijn strobalen tot nu toe een zeer goedkoop bouwmateriaal. Je moet wel zelf de handen uit de mouwen steken, want er zijn nog geen aannemers die zich hierin gespecialiseerd hebben. Mensen die het meegemaakt hebben, zijn trouwens zeer enthousiast over de sfeer die er heerst bij het 'samen bouwen' aan een strobalen woning. In het Engels spreekt men in dat verband wel eens over 'straw-bale madness'.

Intussen ontstonden er werkgroepen rond strobalenbouw in Duitsland, Oostenrijk, Nederland. Ook VIBE vzw kent een werkgroep strobalenbouw.

Er bestaan verschillende manieren om met strobalen te bouwen. Eén manier is stapelbouw, waarbij de balen zelf als dragend element dienen. Ze worden dan, zoals bakstenen, 'in verband' gestapeld -maar zonder cement-. In Europa wordt vooral gewerkt met een dragend houten skelet, daartussen worden de strobalen geplaatst. Strobalen worden aan de buitenkant afgewerkt met leem- of kalkpleister, houten beplanking enz. Theoretisch kan je strobalen aan de buitenkant ook met een bakstenen gevel, leien of gevelpannen afwerken.

Een huis uit strobalen brandt niet sneller dan een bakstenen huis en er komen evenmin knaagdieren in, indien de juiste technieken toegepast worden.

VIBE vzw organiseert jaarlijks een paar cursussen over strobalen. In de Agenda staat een actueel overzicht van de geplande infosessies. We hebben ook publicaties over dit thema. Die kan je bestellen in de Winkel.

terug

Moderne leembouw

Lang werden de bio-ecologische architecten beschouwd als 'leembouwarchitecten'. Het klopt dat moderne leembouwtechnieken enkel in de bio-ecologische sector gebruikt worden, maar bio-ecologisch bouwen is toch ruimer dan dat.

Niettemin is leembouw één van de mogelijkheden om bio-ecologisch te bouwen. Leem is immers een heel gezond en milieuverantwoord bouwmateriaal. Veel mensen kennen de aarde ook genezende krachten toe. Onder meer Mahatma Gandhi schreef over de genezende kracht van behandelingen met aarde. Denk ook aan de populariteit van modderbaden en aanverwante.

De klassieke leembouwtechniek bestaat uit een (eikenhouten) structuur, waartussen men twijgen weeft. Die twijgen worden dan ingesmeerd met leem. Deze techniek kennen de meeste mensen van het openluchtmuseum in Bokrijk. Hij wordt nu vooral in restauraties toegepast, hoewel soms ook nog in nieuwbouw. Bij deze techniek moet je wel letten op reten en kieren die ontstaan bij het drogen van de leem en het krimpen van het eikenhout.

Een tweede techniek is de adobetechniek, waarbij grote blokken leem geperst en gestapeld worden. Deze techniek wordt bij ons bijna niet toegepast. Ongebakken leemstenen in baksteenformaat worden wel eens als binnenmuur gebruikt.

Verder is er de stampleemtechniek, waarbij de ruwe leem op mekaar gestampt wordt. Dit is de techniek die we vaak zin in bijvoorbeeld Afrikaanse moskeeën.

De meest gebruikte techniek in moderne leembouw is echter de stroleembouw. Hierbij worden stro en leem gemengd. Dit mengsel wordt in een glijdende bekisting aangestampt. De structuur en stevigheid in dit soort gebouwen wordt gegeven door een houtskelet. Na droging wordt de leem bepleisterd met leem of kalkpleister.

Moderne lemen structuren rusten op een sokkel van bijvoorbeeld baksteen, om te vermijden dat opspattend vocht of grondvocht het materiaal aantast. Lemen woningen hebben ook een bredere dakoversteek nodig, om de gevels tegen slagregen te beschermen.

Zoals bij strobalenbouw, is ook leembouw een methode waarbij de bouwheer meestal meehelpt. Er zijn in ons land nog wel enkele aannemers die met één of meer leembouwtechnieken werken. Een nadeel van elke vorm van leembouw is dat je, zoals met steenachtige materialen, in elk geval nog meer moet isoleren, indien je een energiezuinige woning wenst. Er bestaan ook kant- en klare afwerkleempleisters die je kan toepassen op eender welke minerale ondergrond (gips, gipsplaten, baksteen, kalkzandsteen?).

VIBE vzw organiseert jaarlijks een paar cursussen over moderne leembouw. In de Agenda staat een actueel overzicht van de geplande infosessies. We hebben ook een publicatie over dit thema. Die kan je bestellen in de Winkel.

terug

 

Passiefhuizen

Passiefhuizen zijn zo goed geïsoleerd dat ze geen centraal verwarmingssysteem meer nodig hebben. Het gaat om een technische standaard die ook uit Duitsland afkomstig is. Belangrijke aandachtspunten hierbij zijn: koudebruggen voorkomen, een zeer goede wind- en luchtdichtheid, gecontroleerde mechanische ventilatie met warmteterugwinning, specifieke vensters met drievoudig glas in geïsoleerde kaders, een isolatiedikte van 30-40 cm. Er zijn in België enkele tientallen passiefhuizen gebouwd of in aanbouw. Vooral in Duitsland en Oostenrijk wonen zeer veel mensen in passiefhuizen.

De passiefhuisstandaard kan behaald worden met niet-ecologische materialen zoals beton en kunststofisolatie. Vele passiefhuizen in ons land zijn echter opgebouwd met bio-ecologiche bouwmaterialen. Door de hoge isolatiedikte wordt in de praktijk meestal met houtskeletbouw gewerkt.

Meer informatie over de technische aspecten van passiefhuizen kan je vinden op www.passiefhuisplatform.be.

terug