Betonproducenten promoten hun product dikwijls als een duurzaam en natuurlijk bouwmateriaal. Een frase die we in het juiste perspectief moeten plaatsen. Onze expert circulair bouwen Stijn Brancart legt het uit.

Beton is een materiaal met een rijke geschiedenis. De Romeinen en Grieken gebruikten de stof bijvoorbeeld om hun bruggen en aquaducten aan te leggen. Anno 2019 is beton nog steeds in zwang binnen de internationale bouwsector. Een korte zoektocht op het internet leert ons dat beton steeds vaker wordt voorgesteld als een duurzaam materiaal. In een recente nieuwsbrief wordt het product voorgesteld als een “performant, natuurlijk, economisch en duurzaam” materiaal”. Een stelling die we dienen te relativeren.

“Beton wordt inderdaad samengesteld uit natuurlijke materialen”, zegt VIBE-expert circulair bouwen Stijn Brancart. “Dat wil helaas niet zeggen dat deze grondstoffen onuitputtelijk zijn. Of dat hun winning geen gevolgen kent voor de ecosystemen en onze planeet. Momenteel is er bijvoorbeeld een groot probleem met de winning van zand uit onze rivieren.” Daarnaast vraagt de productie van beton ook ettelijke liters water. Wereldwijd komt dat neer op ongeveer 7 procent van het industriële watergebruik. “Dit is een groot probleem aangezien er een constante dreiging van waterschaarste is. Het academische tijdschrift Nature schreef hier een artikel over.”

Ook het klimaateffect van betonproductie valt niet te onderschatten, stelt Brancart. “Het is een utopie om te veronderstellen dat beton als bouwmateriaal snel uit het circuit zal verdwijnen. Dat producenten stappen ondernemen om de negatieve effecten van het bindmiddel cement te minimaliseren, is zeker een stap vooruit. Toch toont een recent rapport van Chatham House aan dat de productie van beton verantwoordelijk is voor 8 procent van de wereldwijde CO2-uitstoot.”

Geen circulair product

En dan zijn er natuurlijk nog de afvalstromen die het gebruik van beton veroorzaakt. Toch spreken betonproducenten over de mogelijkheid om hun product te recycleren. Stijn Brancart: “We spreken dan beter over downcycling aangezien betongruis enkel in laagwaardige toepassingen wordt verwerkt. Duurzaam bouwen streeft net naar een maximaal, hoogwaardig hergebruik. Zo kunnen we het materiaal laten circuleren en afvalstromen vermijden. Betonconstructies zijn in de meeste gevallen niet omkeerbaar gebouwd. Rechtstreeks hergebruik is zo onmogelijk.” Naast de sloopkosten zorgt de afbraak van beton ook voor fijnstof. Hierdoor daalt niet enkel de luchtkwaliteit. Het fijnstof tast namelijk ook de natuur en landbouwgewassen aan.

Dossier ‘Milieuverantwoord en gezond bouwen’