Het assortiment aan milieuverantwoorde en gezonde bouwmaterialen is enorm uitgebreid. Ook kurk is een interessante optie. Vandaag zijn er zelfs kurkkorrels op de markt uit gerecycleerde wijn- en champagnekurken. Iemand met een flesopener in de zaal?

Kurk is een materiaal dat producenten winnen uit de schors van de kurkeik. Deze boomsoort groeit voornamelijk in de regionen rond het Middellandse zeegebied. Landen als Portugal en Spanje staan met een aandeel van respectievelijk 51% en 26% in voor het leeuwendeel van de wereldwijde kurkproductie. De kurkeik leeft ongeveer 200 jaar, maar kan vanaf 25 jaar al geschild worden. Kurk is in dat opzicht een hernieuwbaar product. Iedere 9 à 10 jaar kan de schors namelijk opnieuw van de boom geoogst worden waarna deze terug groeit. Ook het productieproces van kurk berust op duurzame technieken.

De meest gekende toepassing van kurk zijn natuurlijk de kurken die menige wijn- en champagnefles sieren. Nochtans zijn er ook materialen op de bouwmarkt te verkrijgen die kurk bevatten zoals vloer- en wandbekleding en kurkisolatie. Aangezien de wereldwijde vraag naar kurk stijgt, is de recyclage van kurkproducten voor de vervaardiging van granulaten een ecologische piste. Het cradle-to-cradleprincipe kunnen producenten van kurkisolatie zo handhaven aangezien ze het materiaal op een kwaliteitsvolle manier hergebruiken. De circulaire bouwlogica houdt natuurlijk rekening met een veelheid aan factoren maar hergebruik en hernieuwbaarheid staan zeker hoog op de agenda.

De voordelen van kurkisolatie

Dat kurk een natuurlijk materiaal bij uitstek is, hoeven we je wellicht niet uit te leggen. Daarnaast leent het zich ook tot veelzijdige toepassingen binnen het bouwwezen. De lambdawaarde van kurk ligt tussen 0,038 en 0,044 W/(mK). Kurk kunnen we qua isolatiewaarde situeren binnen het merendeel van de milieuverantwoorde en gezonde bouwmaterialen. In tegenstelling tot petrochemische of synthetische materialen zal je wel een dikkere laag van het isolatiemateriaal moeten aanbrengen. De afgeleide isolatieproducten op basis van kurk zijn zeker divers. Je kan het natuurproduct onder verschillende gedaantes (platen, spuitkurk, geëxpandeerde en gerecycleerde granulaten…) in het productengamma terugvinden. Kurk kan je daardoor gebruiken als spouwmuurisolatie, dakisolatie, vloerisolatie en binnenmuurisolatie.

Voor de doe-het-zelver en zelfbouwer leent kurk zich perfect om het materiaal zelf te plaatsen. De structuur van kurk zorgt dat het ook een goede akoestische isolator is en dus goed geluidsisolerend is. Ook de vochtregulerende eigenschappen en waterafstotende structuur van kurk spreken in het voordeel van dit milieuverantwoorde bouwmateriaal. Ook de gezonde eigenschappen van kurk kan je als bouwer of verbouwer in het achterhoofd houden. In tegenstelling tot synthetische materialen als PUR-schuim komen er tijdens de plaatsing van kurkisolatie geen giftige en schadelijke dampen vrij. Je zaagt kurk het beste met een handzaag met niet te fijne tanden. De kurk kan anders immers schroeien en stof lossen. Ook na de plaatsing ondervind je geen irritaties.

Recycork isolatiemateriaal

Foto: ©De Vlaspit/Recycork

De nadelen van kurkisolatie

In tegenstelling tot andere milieuverantwoorde bouwmaterialen kan het kostenplaatje van kurkisolatie soms stevig oplopen. Hoe je als doe-het-zelver of bouwprofessional het materiaal verbindt, speelt ook bij kurkafgeleiden een belangrijke rol. Granulaten die bijvoorbeeld worden gemengd met isolerende gevelpleister kunnen niet op een hoogwaardige manier gerecycleerd worden. Hoewel kurk in het Middellandse Zeegebied wordt gekweekt en geoogst, is het geen superlokaal product. Tot slot kan onbehandelde kurk na langdurig contact met water rotten of schimmelen. Behandelde kurkproducten kampen idealiter niet met dit probleem maar zijn naargelang de behandeling moeilijker hoogwaardig te recycleren.

Dit artikel kadert binnen het project C-bouwers.

Dossier ‘Milieuverantwoord en gezond bouwen’