Wie denkt dat groen in de stad enkel de verantwoordelijkheid is van stadsplanners en groendiensten heeft het mis. Iedere huiseigenaar heeft immers de mogelijkheid om meer groen te creëren, bijvoorbeeld met een groene gevel of een groendak. In dit artikel ontdek je waarom deze ingrepen zo waardevol zijn voor jouw buurt en welke systemen er bestaan om je gevels of dak te veranderen in een groene oase.

Elke bewoner plukt de vruchten van een groenere stad

Er zijn verschillende redenen waarom groene gevels en groendaken een positief effect hebben op de leefomgeving. Om te beginnen zorgt veel groen in de stad voor een beter algemeen welzijn van de bewoners. Het reduceert stress en versnelt ons herstelproces na ziekte. Meer beplanting zorgt er ook voor dat het ecosysteem in een stad weer kan opleven. Met een extra laagje groen rond je woning lok je meer insecten die op hun beurt dan weer interessant zijn voor vogels en vleermuizen. Je vergroot hiermee dus de biodiversiteit in de stad. Hoe fijn is het wel niet om vogels te verwelkomen in zelf aangebrachte vogelhuisjes of om de bijen een handje te helpen met een goede plantenmix zoals margrieten, rozen, vetkruiden en geraniums. Een derde goede reden om te kiezen voor gevel- en dakbegroeiing is het positieve effect op het stedelijk klimaat. Planten vangen het fijn stof op en zetten via fotosynthese schadelijke CO2 en NOx-gassen om in voedingsstoffen voor planten en zuurstof voor mensen en dier. Ze helpen ook tegen het hitte-eilandeffect (het fenomeen dat de temperatuur in een stedelijk gebied gemiddeld hoger is dan in het omliggende landelijk gebied). Traditionele gevels slaan overdag warmte op en geven die ‘s nachts weer af aan de omgeving. Bij groene gevels is dat niet het geval. Dankzij hun groen laagje absorberen ze geen zonnestraling. Bovendien verdampen de planten water (via evapotranspiratie) wat eveneens helpt tegen de hitte. Tenslotte kan ook het isolerende effect een doorslaggevend argument zijn om te kiezen voor een groene gevel of een groendak. Dankzij de laag ‘stilstaande’ lucht tussen de plant en de gevel verbruik je minder energie voor het verwarmen en koelen van je woning en bespaar je op je energiefactuur. Dat we er allemaal baat bij hebben om wat meer groen in de stad te brengen is intussen duidelijk. Maar hoe begin je eraan? We helpen je op weg met onderstaande uitleg en een infographic.

Twee manieren om je groene gevel te ‘beplanten’

Voor het beplanten van jouw gevel heb je de keuze uit twee systemen: een grondgebonden systeem of een niet-grondgebonden systeem. Het verschil zit hem in de visuele diversiteit en jouw keuze voor het ene of het andere systeem zal ook sterk afhankelijk zijn van het budget dat je voor ogen hebt.

Grondgebonden groene gevel

Bij een grondgebonden systeem maak je gebruik van klimplanten die in de ondergrond wortelen. Sommige plantensoorten kan je rechtstreeks op de gevel laten groeien en voor andere heb je een klimhulp nodig. Plantensoorten die op de gevel groeien noemt men de ‘hechters’. Wilde wingerd is hiervan een goed voorbeeld. Plantensoorten die een klimhulp nodig hebben om de gevel te begroenen, zijn de ‘winders’, ‘rankers’ en ‘enteraars’.

Vermits de planten hun voeding uit de bodem halen en je de planten dus niet constant van voedingsstoffen en van water moet voorzien, heeft dit systeem een groot gebruiksgemak. Andere voordelen van een grondgebonden systeem zijn de gunstige prijs en het feit dat het lang mee gaat. Maar er zijn ook nadelen aan verbonden. De planten hebben tijd nodig om te groeien waardoor je pas na verloop van tijd het resultaat ziet. Bovendien zal je de planten uiteindelijk ook moeten snoeien.

Niet-grondgebonden groene gevel

Bij een niet-grondgebonden systeem, ook wel ‘Living Wall’-systeem of ‘verticaal groen’ genoemd, worden de planten in een verticale structuur geplaatst. Deze structuren bevatten een substraat, waarin de planten wortelen. Je kan kiezen voor een kunstmatig (inert) substraat, zoals o.a. steenwol, lavakorrels of textiel of voor een natuurlijke substraat, zoals o.a. potgrond of veenmos. Kenmerkend voor niet-grondgebonden systemen is het gebruik van een (gevelgebonden) systeem dat aan de muur wordt gehangen waarin de planten worden geplaatst. Een grote verscheidenheid aan planten behoort tot de mogelijkheden: van (vet)kruiden tot varens en grassen. We raden je aan om meerjarige vaste planten te kiezen zodat het systeem langer meegaat. Hou ook rekening met de oriëntatie van jouw muur en kies afhankelijk daarvan voor schaduwplanten ofwel voor planten die graag in het zonnetje vertoeven.

Infographic

De visuele diversiteit is hét grote voordeel van een niet-grondgebonden systemen. Je kan verschillende planten combineren, een weelde aan biodiversiteit creëren en je ziet vrijwel direct een mooi resultaat doordat ze meestal voorbegroeid zijn in een kwekerij. Maar er zijn ook enkele belangrijke voorwaarden verbonden aan deze begroeiingsmethode. Zo is een goedwerkend watergeefsysteem met toegevoegde voedingsstoffen onmisbaar en hebben de planten regelmatig onderhoud nodig. Ze moeten gesnoeid worden en het is belangrijk dat verdorde bladeren of planten worden weggehaald. Gelukkig zijn er heel wat aannemers actief waarmee je een onderhoudscontract kan afsluiten. Dat brengt ons naadloos bij het grote nadeel aan het niet-grondgebondensysteem, namelijk dat het een pak duurder is dan het grondgebondensysteem. Zowel de initiële prijs als de kosten tijdens gebruik kunnen oplopen. Veel potentiële kopers laten zich hierdoor afschrikken en dat is niet onterecht als je over een beperkt budget beschikt.

Op elk dakje past een tuintje

Naast je gevel kan je ook je dak voorzien van een laagje groen. We spreken van een groendak als een dak bedekt is met een groeisubstraat voor planten. Hierin bestaan er twee categorieën: intensieve groendaken en extensieve groendaken. Het verschil zit hem in de dikte van het groeisubstraat.

Niet begaanbaar groendak

Wanneer de dikte van het groeisubstraat kleiner is dan 150 mm spreken we van een extensief groen dak. Deze daken zijn niet begaanbaar, maar wel zeer geschikt voor hellende daken. Men beplant deze daken vaak met vetkruiden, kruiden, grassen en/of wilde bloemen.

Wel begaanbaar groendak

Als de dikte groter is dan 150 mm spreken we van een intensief groen dak. De dikte van het substraat kan daarbij oplopen tot 1 meter! Intensieve groendaken geven de mogelijkheid om daktuinen en/of stadslandbouw op platte daken te voorzien. Je kan een keuze maken tussen vele groenten, tuinkruiden en fruitsoorten zoals bessen. Bij de keuze van de dikte van het substraat is het uiteraard belangrijk rekening te houden met de draagkracht van je dak.

Honger naar meer?

VIBE vzw organiseert in samenwerking met verschillende onderwijspartners regelmatig infosessies rond groendaken. Neem zeker een kijkje in onze vormingsagenda om te ontdekken wanneer er een sessie in je buurt wordt georganiseerd!

Bekijk vormingsagenda