Eten. We doen het dagelijks, maar toch staan we vaak niet stil bij hetgeen we precies naar binnen spelen. Multinationals en supermarkten overstelpen ons met hun voedselaanbod, fastfoodketens vinden we bij de vleet en speciale diensten leveren zelfs eten aan huis. Zelf koken? Of toch liever een kant-en-klare maaltijd? Of gaat u liever buitenshuis eten? Vandaag kan het allemaal!

Sneller, meer en goedkoper

En toch hunkeren we naar lokaal geproduceerd voedsel. De romantische plattelandsidylle leeft bij velen voort. Vrij tegenstrijdig. Enerzijds laten we ons meeslepen door het beeld van de boer die met paard en ploeg het land bewerkt. Anderzijds slaan we massaal in bij supermarkten zonder stil te staan bij de oorsprong van het eten dat we kopen. De grensvervaging tussen platteland en stad beïnvloedde onze voedselconsumptie en -productie. De lokale landbouwer en buurtwinkel ruimden plaats voor multinationals, supermarkten en eethuizen. We besteden liever onze tijd kwalitatief dan ons eigen voedsel te kweken en te bereiden. Maar de wens en het verlangen groeien om opnieuw lokaal voedsel te produceren en te consumeren. In een panelgesprek op 21 maart  in het Antwerpse EcoHuis belichtten drie kenners het belang van lokale spijs en een lokale voedselstrategie.

Lokaal voedsel leeft

Tijdens het gesprek benadrukte Gents schepen Tine Heyse het belang van een voedselstrategie binnen een urbane context: “De vervreemding van ons voedsel neemt dagelijks toe, maar toch zijn we vaak bezig met wat we precies eten. Voedsel leeft bij de bevolking. In Gent benoemden we een voedselraad en stelden we een voedselstrategie op. Die steunt op vijf kerndoelstellingen die we willen naleven. Zo willen we de lokale economie bevorderen en voedselverspilling tegengaan.” Ook in het Limburgse Zutendaal creëerden burgers en beleidsmakers tezamen een lokale voedselstrategie. “Tussen 2014 en 2017 investeerden we in de aanleg van volkstuintjes. Maar we zagen het grootser! Samen met de lokale landbouwers en horeca ontwikkelden we daarom een voedselteam. Deze groep enthousiastelingen zoekt momenteel naar de ideale kruisbestuiving tussen milieu, landbouw en welzijn. Enkel door de samenwerking tussen partijen onderling zijn veranderingen mogelijk,” getuigde milieuambtenaar en bio-boer Frans Beckers.

Dichter bijeen

In Hoogstraten schakelden initiatiefnemers de hulp in van Netwerk Lokale Voedselstrategie. Na een grondige stakeholdersanalyse bleek het moeilijk om de landbouwsector mee op de kar te krijgen. Dit hangt vast met het traditionele denkkader dat nog al te vaak heerst, aldus duurzaamheidsambtenaar Judith Schrijvers. “Mensen rekenen in economische belangen. Niet in ecologische. Door enkele workshops te organiseren kregen we zicht op de motieven die bij de partners speelden. Partijen kunnen zo meer begrip krijgen voor elkaars situatie en kunnen in gesprek gaan over voedselthema’s. In dat opzicht brengt een voedselstrategie ook mensen direct dichter bij elkaar aangezien mensen elkaars noden en wensen leren kennen.”

Lerend netwerk

Tot slot benadrukte ook Tine Heyse de verbinding die een lokale voedselstrategie kan realiseren: “De link kan niet enkel gelegd worden met de producent, maar ook met de consument. De Gentse voedselraad vormt een forum waar beide partijen met elkaar in discussie kunnen treden, zonder afremmende barrières. De projecten die we in het Gentse wisten te realiseren, zijn een mooi voorbeeld van de verbinding tussen stad en platteland. Zo vormden we tien hectare braakliggend terrein van het OCMW om tot een sociaal stadsgericht landbouwproject. Op die manier willen we een kortere voedselketen en sterkere sociale meerwaarde realiseren. De lage klimaatimpact is natuurlijk ook een voordeel!”