Wat zijn milieuverantwoorde en gezonde bouwmaterialen?

Een milieuverantwoord en gezond bouwmateriaal is een bouwmateriaal dat bestaat uit (quasi-)onuitputtelijke natuurlijke grondstoffen zonder of met zo weinig mogelijk chemische toevoegstoffen. Milieuverantwoorde en gezonde bouwmaterialen hebben ook altijd een lage milieu-impact en mogen geen schadelijke gevolgen hebben voor de menselijke gezondheid. Ook producten op basis van gerecycleerde (natuurlijke) materialen en tweedehands bouwmaterialen perken de impact van de bouwsector in. Om hergebruik of hoogwaardige recycling mogelijk te maken, moeten de bouwcomponenten op een omkeerbare manier verbonden zijn. Zodoende vermijden we dat de aarde verder wordt uitgeput door de ontginning van nieuwe grondstoffen.

Hoe beoordelen we dit?

Een materiaal is wel of niet milieuverantwoord en gezond. Die benaming gebeurt niet vrijblijvend maar op basis van de milieu-impact (berekend via levenscyclusanalyses)  of via onafhankelijke labels (zoals natureplus). Synthetische (petrochemische) grondstoffen zijn per definitie niet milieuverantwoord en gezond. Om een juist beeld te krijgen van de milieu-impact die een bouwmateriaal met zich meebrengt, moet je de hele levenscyclus ervan bekijken. Zowel de ontginning als het transport, de verwerking, het gebruik en de afvalfase eisen immers hun tol en wegen op de draagkracht van de aarde. Daarnaast is gezondheid voor VIBE een even belangrijk criterium.
Het concept ‘cradle-to-cradle’ (C2C) of ‘van wieg tot wieg’ slaat op producten die composteerbaar of eindeloos recycleerbaar zijn zonder kwaliteitsverlies of verhoging van de kwaliteit. Negatieve gevolgen voor het milieu en onze gezondheid zijn uit den boze. Dit in tegenstelling tot goederen die slechts ‘van wieg tot graf’ meegaan en vroeg of laat moeilijk of niet verwerkbaar afval opleveren. Een ‘ideaal’ milieuverantwoord en gezond bouwmateriaal brengt dus geen afval met zich mee, tenzij je natuurlijke compost onder deze categorie rekent.

Meer weten over milieu-impact?

Meer weten over materialen?

VIBE werkte de afgelopen jaren aan meerdere studies, onderzoeken en projecten waarbij de focus lag op milieuverantwoorde en gezonde bouwmaterialen.

VIBE Studie & Advies

Premies voor isolatiematerialen

Heel wat overheden bieden premies aan voor isolatiematerialen. Een aantal gemeentes belonen het gebruik van hernieuwbare isolatiematerialen met extra premies. Je vindt de materialen die voor deze premies in aanmerking komen in onderstaande lijst.

Deze lijst kan ook gebruikt worden voor de vaststelling van de lambdawaarde van de bio-ecologische bouwmaterialen voor EPB-aangiftes.

Lijst isolatiematerialen

Hoe onderscheiden deze materialen zich technisch?

Milieuverantwoorde en gezonde bouwmaterialen hebben een aantal interessante technische eigenschappen. Ze zijn dampopen of ‘ademend’. Vocht kan daardoor gemakkelijk naar buiten toe ontsnappen. Hierdoor verminder je de kans op ongezonde schimmels en bouwschade. Wat niet wegneemt dat je natuurlijk voldoende moet ventileren.

Bovendien zorgen heel wat milieuverantwoorde en gezonde isolatiematerialen voor koelere kamers in de zomer. Dit is te danken aan hun hoge warmteopslagcapaciteit of ‘inertie’. Dit geeft aan in hoeverre een bouwmateriaal warmte kan opslaan. Denk maar aan een kersenpitkussentje. Uiteraard zullen andere ‘zware’ materialen in je woning met een hoge warmteopslagcapaciteit (zoals baksteen, kalkzandsteen, natuursteen…) ook een aanzienlijke bijdrage leveren tegen oververhitting in de zomer.

Meer weten over de bouwprincipes die VIBE verdedigt? 

Materiaaleigenschappen