Bouwstenen met een (bio-)ecologisch karakter

Tekst: Tim Janssens

Over bio-ecologisch bouwen doen nog steeds heel wat foute vooroordelen de ronde. Een hardnekkig fabeltje is bijvoorbeeld dat het enkel mogelijk zou zijn met uitgesproken natuurlijke materialen zoals leem, stro en hennep. Terwijl je evenzeer ruwbouwstructuren van low-impactgebouwen kan realiseren met ‘traditionele’ of ‘industriële’ elementen zoals baksteen, kalkzandsteen of cellenbeton. Om alle misverstanden definitief de wereld uit te helpen, zetten we in dit artikel de eigenschappen, de toepassingsmogelijkheden en de voor- en nadelen van de meest courante (bio)-ecologische bouwstenen op een rijtje.

BOUWSTENEN_26

Foto N. Fischer/ Arch. FP Architects

Spouwmuren

Om vochtdoorslag van buiten naar binnen te verhinderen en het isolatiepeil van een massiefbouwwoning met gevelmetselwerk te verhogen, kiest men vaak voor de constructie van een spouwmuur: een binnen- en een buitenmuur met tussenin een laag thermische isolatie en eventueel een dun laagje lucht (de zogeheten ‘luchtspouw’ tussen de buitenmuur en de isolatie). Dankzij de spouw wordt vocht dat door de gevel dringt afgevoerd zonder de isolatie of de binnenmuur nat te maken. Dit is onder meer belangrijk om schimmelvorming tegen te gaan.

Let wel: de meeste bio-ecologische isolatiematerialen kan je niet zomaar toepassen in een spouwmuur. Mooie alternatieven voor een gevelsteen, en dus de spouwmuur, zijn onder meer een gevelpleister of een houten gevelbekleding met geïntegreerde isolatie.

-Isolatie-hout-pleister-gevel-buiten-Holzfaser (1)

Isolatie vs. inertie

Thermische isolatie en inertie worden vaak met elkaar verward, maar hebben wel degelijk een andere betekenis. Waar thermische isolatie betrekking heeft op warmte- of koudeoverdracht tussen twee zijden van een bepaalde constructie, duidt inertie op de warmteopslagcapaciteit van die constructie (hetgeen doorgaans rechtstreeks verband houdt met massa). Anders gezegd: een goed geïsoleerde muur zorgt ervoor dat de warme of koude buitenlucht niet of veel trager binnendringt in een woning en dat de thermische invloed van die buitenlucht beperkt blijft, terwijl een massieve muur met een hoge inertie het vermogen heeft om die warmte of koude te absorberen en later geleidelijk af te geven, wat ervoor zorgt dat eventuele temperatuurschommelingen uitgevlakt worden.

Beide eigenschappen sluiten elkaar zeker niet uit, maar hoeven ook niet per se samen te gaan. Lichte gemetselde of verlijmde blokken zoals ‘thermo-bakstenen’ of cellenbeton isoleren beter dan volle baksteen, beton of kalkzandsteen, die op hun beurt weer meer nuttige massa hebben. Dit laatste zorgt er gedurende de zomer bijvoorbeeld voor dat de warmte overdag grotendeels wordt opgeslorpt door de muren, om dan ’s nachts wanneer het kouder is opnieuw te worden vrijgegeven (met een constantere binnentemperatuur tot gevolg).

Dampopen bouwen

Bio-ecologisch bouwen gaat uit van het concept dat de buitenschil van een huis zo veel mogelijk dampopen is. Bij dampopen bouwen is het buitenste materiaal meer dampopen dan het binnenste materiaal van het bouwdeel. Daardoor is de buitenwand wind- en luchtdicht, terwijl de relatieve luchtvochtigheid in de constructie gereguleerd wordt zonder dat de isolatiewaarden negatief beïnvloed worden. Muren opgebouwd uit dampopen materialen kunnen vocht dat zich in de constructie bevindt op een goede manier afvoeren of verwerken. In woningen afgewerkt met dampdichte materialen kan je lucht sneller als benauwend en ‘gebruikt’ ervaren. Sowieso is gecontroleerd ventileren altijd een toegevoegde waarde.

dampopenhuisje

IGB391_CoverMeer lezen?

VIBE schreef een artikel over hoe je bouwstenen kan kiezen in het juninummer (2016) van Vlaanderens grootste bouwtijdschrift Ik Ga Bouwen & Renoveren. VIBE-leden kunnen het volledige artikel hier vinden.

Meer lezen

Geen lid van VIBE?

Kijk dan snel even naar al de voordelen die je als lid van VIBE geniet. Zo lees jij maandelijks als eerste onze artikels in Ik Ga Bouwen & Renoveren.

Lid worden?