Samen met de studenten van de postgraduaatopleiding ging VIBE deze week op studiereis naar Nederland. Gids Erik Rombaut loodste de 25 geïnteresseerden doorheen twee inspirerende voorbeelden van duurzame stadsontwikkeling. De eerste tussenstop in het Vlakke Noorden was het provincieplaatsje Culemborg.

Het Utrechtse Culemborg herbergt de ecowijk EVA-Lanxmeer, een inspirerend voorbeeld gestoeld op het ecopolismodel. Het initiatief is afkomstig van de E.V.A.-stichting die in 1994 het plan opvatte om een duurzame wijk op te richten waar sociale betrokkenheid, mentaal welzijn en ecologie centraal staan. In Lanxmeer wordt wonen gecombineerd met werken, recreatie, waterwinning en voedselproductie. De ontwerpen en ontwikkelingsplannen voor de wijk kwamen bottom-up tot stand. Naast de toekomstige bewoners mochten ook de kinderen hun zegje doen, vertelt onze gids Erik Rombaut. “Ze drongen er bijvoorbeeld op aan dat de wijk autoluw bleef. Bewoners kunnen dus niet parkeren voor hun huizen, maar moeten hun wagen buiten de wijk achterlaten. Het centraal station van Culemborg ligt om de hoek en er is een goed functionerend deelautosysteem, dus het private wagenbezit is hier sowieso lager.” Ook de scholen zijn in de wijk geïntegreerd waardoor kinderen zich makkelijk te voet of met de fiets kunnen verplaatsen. Daarnaast zorgt lokale tewerkstelling dat een aanzienlijk deel van de bewoners niet kampt met ellenlange woon-werktijden.

Carte blanche

Op het eerste zich oogt de wijk ontzettend pittoresk door de mengeling van bouwstijlen. “Architecten en ontwerpers kregen vrij spel. Je ziet hier alles dooreen, gaande van Scandinavische woningen tot rietwoningen. Merk op dat duurzame en herbruikbare materialen voorop staan.” De woningen hebben elk een privétuintje of -terras die slechts door een heg wordt begrensd. Zo kunnen de bewoners zich niet volledig afschermen.  “Naast de private en de publieke ruimte is er ook een vorm van semi-publieke ruimte. Dit zijn stukken groen in de wijkdelen waar iedere inwoner een deeltje van het onderhoud op zich neemt. Zo houd je de werklast en de kosten laag, terwijl bezoekers áls inwoners maximaal kunnen genieten van aangename ontmoetingsplaatsen.” Ook de oude appelboomgaard die pal in de wijk ligt, vormt een trekpleister voor de buurtbewoners. Er vinden geregeld activiteiten plaats die de sociale cohesie bevorderen. Een tweede initiatief is de stadsboerderij Caetshage die zorgt voor de lokale voedselproductie en -voorziening. “De boer focust hier ook op sociale integratie. Mensen met een beperking of sans-papiers kunnen hier aan de slag om hun steentje bij te dragen. De begeleiding van deze personen vindt plaats vanuit Caetshage zelf.”

Warmte en water

In Lanxmeer is de zon de belangrijkste bron van duurzame energie. De raampartijen, kassen en serres van de gebouwen (ja, er zijn heuse kaswoningen!) zijn op de zon gericht om passief gebruik te maken van zonnewarmte. Daarnaast heeft de wijk een collectieve wijkverwarming met drinkwater als primaire warmtebron. Het drinkwater dat in het waterbassin is opgeslagen, wordt in de winter afgekoeld om de woningen en kantoren te verwarmen. Volgens Erik Rombaut een mooi voorbeeld van een lage temperatuur warmtenet. Water speelt in Lanxmeer sowieso een belangrijke rol aangezien de wijk zich in een waterwinningsgebied situeert. Bewijs: de open verhardingen, het gescheiden rioolsysteem, de talrijke helofytenfilters en de wadi’s. “Wadi’s zijn greppels die het regenwater opvangen en laten doordringen in de ondergrond. Er is bewust gekozen voor zachte glooiingen zodat de spelende kinderen zich niet kunnen bezeren of per ongeluk in het water kunnen sukkelen.”

Meer informatie over EVA-Lanxmeer kan je op deze website terugvinden.


Geïnteresseerd in het postgraduaat Bio-ecologisch bouwen en wonen?
Momenteel nemen 27 enthousiastelingen deel aan deze inspirerende en toekomstgerichte opleiding.
Je kan meer informatie terugvinden op de website van Odisee!