Wat als de typische Vlaamse sociale woonwijk een groene en sociale ontmoetingsplek wordt? Het project Na(b/t)uurschap bewijst met twee pilootprojecten in Edegem en Laakdal dat die transitie mogelijk is.

Vlaamse sociale woonwijken hebben typisch een kaal en verhard openbaar domein. De landschappelijke kwaliteiten zijn er beperkt waardoor deze wijken extra gevoelig zijn voor weerextremen zoals hittestress. Het zijn wijken met een grotere kwetsbaarheid door de verharding en het profiel van de bewoners. 

Tegelijk schuilen hier de kansen: de gemeente en de woonmaatschappij bezitten samen veel of zelfs alle grond. Een groot contrast met de gemiddelde woonwijk. De renovatieopgave biedt het moment om werk te maken van klimaatrobuuste sociale woonwijken. Er zijn dus mogelijkheden om te ontharden en te vergroenen. 

In twee Vlaamse sociale woonwijken werden verharde publieke ruimtes omgevormd tot klimaatadaptieve leefomgevingen.

Groen is goedkopere oplossing

Zo maakt een onderbenutte ruimte in de Edegemse Ernest Staesstraat plaats voor een biodiverse tuin met een infiltratiekom, bomen, eetbare planten, speel- en zitelementen. In de Brouwerijstraat in Laakdal werd een sociale woonwijk op verschillende plekken onthard en vergroend. Daar lag de focus op een natuurrijke woonwijk met een gevarieerde beplanting en ontmoetingsplekken voor alle bewoners.

Deze onthardingsprojecten werden gekoppeld aan een biodivers groenontwerp met aandacht voor inheemse beplanting en weinig onderhoudsnood voor de groendienst en de bewoners. “Het vermijden van groenbeheer is een van de verklaringen waarom sociale woonwijken zo overmatig verhard zijn. Toch is groen bij de heraanleg van het openbaar domein vaak de goedkopere oplossing”, vertelt Anton Christiaens van Breekijzer.

“Een bredere groep bereiken”

De twee projecten tonen ook het belang van participatiemomenten en doe-dagen aan. “Door sociale huurders actief bij het traject te betrekken, vergaarden we waardevolle kennis over de plek, die rechtstreeks in het ontwerp is verwerkt”, zegt Eva Heuts van VIBE.

De projecten in Edegem en Laakdal zijn geen eind-, maar een startpunt. Op donderdag 23 april wordt in het gemeentehuis van Laakdal een studiedag georganiseerd, inclusief een werkbezoek aan Laakdal. Zo krijgen beleidsmakers, huisvestingsmaatschappijen en lokale besturen inspiratie om de aanpak op te schalen richting andere sociale woonwijken.

Het project Na(b/t)uurschap van VIBE, Comisol, Stramien, Breekijzer, de woonmaatschappijen Thuisrand en Leefgoed en de gemeente Laakdal werd geselecteerd binnen de subsidieoproep Groenblauwe Parels van Departement Omgeving. Het project wil ook de ecologische transitie binnen de sector van sociale woonmaatschappijen aanzwengelen.